dinsdag 19 november 2013

The Hague Shakespeare Festival

Shakespeare begreep vrouwen

Annemarie de Bruijn. Foto Robert van Stuyvenberg














„Shakespeare heeft als jonge acteur vast veel vrouwenrollen gespeeld. Hij kon zich later als schrijver heel goed in hen verplaatsen”, zegt de Brits-Amerikaanse theatermaakster Tina Packer. Bij haar ‘Shakespeare and Company’ in Lennox, Massachussettes (VS) regisseerde ze bijna alle stukken van William Shakespeare (1564-1616) en ontdekte dat hij gedurende zijn schrijverscarrière de vrouwelijke personages steeds meer ging uitdiepen en langzaamaan zelfs een pleitbezorger werd voor de vrouwelijke stem in een door mannen gedomineerde maatschappij.

Packer vertelt erover in de vijfdelige theaterserie The Complete Journey , waarmee ze deze week te gast is tijdens het nieuwe Engelstalige The Hague Shakespeare Festival in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag.  
Deze eerste festivaleditie richt zich specifiek op de vrouwelijke personages van de Engelse bard. Packer doet dat in The Complete Journey door met collega-acteur Nigel Gore in hun rollen te kruipen en hen tussendoor te becommentariëren. Daarbij ontrafelen ze een vast patroon.
In Shakespeares vroege theaterteksten zijn vrouwen vooral platte projecties. „Ze waren óf kwetsbare maagden óf hadden haar op hun tanden.” Maar bij Romeo and Juliet (1595/1596) zit volgens Packer een omslagpunt. „Juliet is een jonge zelfbewuste en intelligente vrouw die Shakespeare van binnenuit beschrijft.”
Daarna laat Shakespeare volgens haar meer en meer vrouwen hun ware gevoelens en ervaringen uiten en ze in een latere fase streven om dezelfde macht als mannen. In zijn laatste stukken als The Tempest (De storm, 1611) worden ze volgens Packer zelfs de motor achter een zogenaamde „sociale en kosmische genezing”. „Ze laten met hun vrouwelijke, creatieve stem horen hoe we beter met elkaar kunnen samenleven.”

De Ierse zangeres Camille O’Sullivan bewijst in Den Haag dat Shakespeare ook in zijn verhalende gedichten geloofwaardige vrouwen neerzette. Ze speelt zijn gedicht The Rape of Lucrece (De verkrachting van Lucretia, 1594), dat ze samen met componist en muzikant Feargall Muray deels op muziek zette bij de befaamde Royal Shakespeare Company Studio uit Stratford-upon-Avon.
Ook O’Sullivan wijst op de „driedimensionale en ingeleefde” beschrijving van Lucretia. In de tekst verkracht Tarquinius haar na verhalen over haar loyaliteit en kuisheid. „Shakespeare maakt daarna invoelbaar hoe haar eer en eigenwaarde zijn afgenomen. Hoe niet alleen haar lichaam, maar ook haar ziel is aangerand. Je begrijpt aan het eind waarom ze zelfmoord pleegt.”
Als voormalig vertolker van vooral donker poëtische liederen van Tom Waits, Nick Cave en Bob Dylan probeert  O’Sullivan met haar muziek vooral de emoties in het stuk te versterken. „Net als bij popsong hoef je dan niet elke regel helemaal te begrijpen.”


Wat de Nederlandse theatermaakster Annemarie de Bruijn betreft, doet Shakespeare nog steeds veel vrouwelijke personages tekort. „Ze zijn niet alleen met veel minder in zijn stukken, ze hebben over het algemeen ook minder tekst. Hun persoonlijke drama’s blijven vaak verborgen.”
Het bracht de theatermaakster ertoe om in 2008 de rollen van Lady Macbeth en haar dienstmeisje uit Macbeth (1603-1607) zelf maar verder uit te diepen. Shakespeare heeft het dienstmeisje volgens De Bruijn onterecht over het hoofd gezien. „Hij laat haar pas in het vijfde bedrijf aan het woord en geeft haar dan vijftien zinnen, terwijl ze alles weet over haar meesteres en tijd”. De actrice laat ze in de monoloog Lady M. de hoofdrol claimen en haar alles vertellen over de Lady.
De Bruijn houdt ervan om te fantaseren bij de stukken van Shakespeare. „De tekst is heel rijk en je voelt tussen de regels door overal verhalen zitten. Het is heerlijk om dan te bedenken wat er naast, voor of na het beschrevene allemaal gebeurd kan zijn.”
Speciaal voor het festival heeft de actrice alweer een hele reeks nieuwe verhalen bedacht. Naast een heropvoering van de Engelstalige versie van Lady M., laat ze in drie korte voorstellingen en de audiovisuele installatie Stille tranen verschillende personages en emoties uit Othello, King Lear, Hamlet, The Lover's Complaint en Richard III uit de coulissen de spotlights instappen.
The Hague Shakespeare Festival, 19/11 t/m 1/12, Haagse Koninklijke Schouwburg. Inl.: thsf.nl

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen