zaterdag 14 april 2012

Babytheater in kinderschoenen

‘Kinderen hebben net zoveel recht op schoonheid als wij.’

BB - Wonderland










Het bestaat. Theater voor baby’s. Een korte voorstelling met weinig woorden, veel muziek en sterke beelden is een belevenis waar ouders van smullen. Maar het Nederlandse aanbod stelt de allerkleinsten nog vaak teleur.

Een culturele opvoeding kan voor sommige ouders niet vroeg genoeg beginnen. Met hun baby’s op schoot zitten ze bij de dansperformance BB op kussentjes in een kring op de grond. In het midden spelen een violist en cellist een welhaast avant-gardistisch concert. Een cello draait om haar as, strijkstokken slaan op klankkasten en streken knarsen en ruisen. Op de muziek improviseren twee goed geschoolde moderne dansers laag bij de grond abstracte en repetitieve danspassen. De kinderen lijken te genieten. Een paar kleintjes bevrijden zich langzaamaan van hun ouders, kruipen over het speelvlak en imiteren muzikanten en dansers. Andere blijven rustig zitten en kreunen zacht door de muziek heen.

Belevingswereld
Het Amsterdams-Japanse gezelschap Wonderland maakt BB speciaal voor kinderen tussen de 6 en 14 maanden. Annemie Ploeger, ontwikkelingspsycholoog aan de Universiteit van Amsterdam, heeft de voorstelling op dvd gezien en vindt de voorstelling sterk aansluiten op de belevingswereld van de kleintjes. ‘Herhalende passen en gekke geluiden trekken goed de aandacht van baby’s. Ook de kruipbewegingen, de toenaderingen en de interactie werken heel goed.’

Alleen de afstand tot de kinderen vindt Ploeger in het begin nog iets te groot. En op sommige momenten is de voorstelling ‘wel tamelijk abstract’. ‘Ik denk dat een clown of iets dergelijks, meer de aandacht zou trekken. Je zag dat een aantal kinderen meer geïnteresseerd was in de straat op de achtergrond dan in het theater.’

Moment van schoonheid
Na afloop geniet Wonderlanddanseres Makiko Ito ervan te zien dat de baby’s volledig ontspannen zijn en graag nog even met haar willen blijven spelen. Ook de ouders applaudisseren enthousiast. De moeder van Arthur vond het ‘prachtig en ontroerend’ om te zien. ‘De benadering van de kinderen was zeer afgestemd en gevoelig. Ik kan nu niet zeggen dat Arthur een ander kind is door deze ervaring. Maar ik heb gezien dat deze vorm van theater iets brengt voor mijn kinderen, een moment van schoonheid, een glimp van iets anders, wat ik ze vaker gun.’


Gat in de markt
Er zijn meer ouders die hun kind zulke momenten van schoonheid gunnen. Miriam Duiker, jeugdprogrammeur van concert- en congresgebouw De Doelen, vertelt dat de programma's voor de hele kleintjes eigenlijk altijd goed lopen. ‘Ouders vinden het heel bijzonder om met hun kinderen naar een voorstelling te gaan.’ 

De vraag is zelfs zo groot dat ook Studio 100 een poging op de babytheatermarkt wil wagen. Het Belgische mediabedrijf verkoopt momenteel een theaterversie van hun populaire televisieformat Bumba aan de Nederlandse theaters. Als de acquisitie goed loopt, staat hun kleurrijke circusclowntje komend seizoen in de middelgrote zalen van 300 tot 600 stoelen. Marketingtechnisch een strategisch goede zet van Studio 100, maar de show roept ook veel weerstand op. Kinderen onder de drie jaar zullen in zo’n grote theaterzaal maar weinig van de show meekrijgen.

Intieme sfeer
Baby- en peutervoorstellingen vragen om een intieme sfeer. Ontwikkelingspsycholoog Ploeger hanteert als vuistregel dat bij kinderen de leeftijd overeenstemt met het aantal meter waarbinnen je hun aandacht kunt trekken. Een kind van een jaar reageert dus alleen op zaken die zich binnen een cirkel van 1 meter afspelen. Bij een kind van twee jaar is dat 2 meter. Danseres Ito wil BB daarom het liefst in kleine ruimtes voor een klein publiek spelen. Maar daar valt niet veel mee te verdienen. ‘Als een programmeur een voorstelling voor een groot publiek wil boeken en veel winst wil maken, komt mijn voorstelling niet in aanmerking.’

Benedenmaats
Naast de onmisbare kleinschaligheid, heeft het babytheater nog met twee andere problemen te kampen. De theaterwereld kijkt vaak met dedain naar werk voor de allerkleinsten en de doelgroep vraagt veel ervaring en kennis. Daarom wagen maar weinig talentvolle makers zich eraan. ‘Het vraagt veel investeringen op allerlei fronten. Goed aanbod in Nederland is daarom zeer schaars voor kinderen onder de twee jaar’ zegt programmeur Duiker. Colette van Wees, programmeur van het Amsterdamse jeugdtheater De Krakeling, beaamt dit. ‘De kwaliteit van de voorstellingen laat vaak te wensen over. Het niveau is dikwijls benedenmaats.’

Pionieren
Om toch aan de grote vraag te voldoen gaan festivals en theaters steeds meer voorstellingen zelf produceren of uit het buitenland naar Nederland halen. Zo’n pionierend festival is bijvoorbeeld de Kindermuziekweek van De Doelen in Rotterdam. Voor de aankomende editie haalt programmeur Duiker de Belgische voorstelling Le Piano Voyageur naar Nederland. En voor de Kindermuziekweek van 2013 ontwikkelt De Doelen zelf een babyvoorstelling.

Peuter- en kleutertheaterfestival 2 Turven Hoog in Almere trekt al vanaf 1999 alles uit de kast om het theater voor de allerkleinsten toch op de Nederlandse kaart zetten. Voor deze missie ontving artistiek directeur Ingrid Wolff in januari nog de Jirí Kylián-ring op de Nederlandse Dansdagen. Wolff nodigt eveneens veel buitenlandse makers uit. Voor de allerjongsten heeft het festival dit jaar naast Wonderland het Spaanse gezelschap De Molecula en de Antwerpse groep Sprookjes en zo uitgenodigd. En in het project De Proeftuin leren drie professionele theatermakers voor het eerst de kneepjes van het kindertheatervak.  

Voor Wolff zijn baby’s en peuters een serieuze doelgroep. ‘Kinderen niet serieus nemen is een misdaad. Kinderen zijn super intelligente wezens, die net zoveel recht hebben op schoonheid als wij. Het is onze verantwoordelijkheid om ze van hoogwaardig aanbod te voorzien. Daar hebben ze recht op!’

Kindermuziekweek
van 11 t/m 18 maart 2012 in De Doelen in Rotterdam

2 Turven Hoog Festival met oa BB op 31 maart en 1 april 2012 in de schouwburg in Almere. Later reist het festival in kleine vorm door naar Haarlem, Amsterdam en Den Haag.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen